Mari Belajar Biologi – GEN ialah Arahan Dalam Skrip DNA

BELAJAR BIOLOGI — TAJUK 03

Dalam Tajuk 02, kita telah mengenali DNA sebagai skrip yang menyimpan maklumat genetik. Sekarang kita melihat bahagian tertentu dalam skrip tersebut yang dikenali sebagai GEN.

1. Apakah gen?

Gen ialah bahagian DNA yang mengandungi maklumat untuk menghasilkan produk berfungsi, seperti protein atau RNA.

Bayangkan DNA sebagai sebuah buku arahan. DNA ialah bahan yang menyimpan skrip; gen ialah bahagian skrip yang mengandungi arahan tertentu; dan sel ialah tempat arahan dibaca serta dilaksanakan.

Satu molekul DNA boleh mengandungi banyak gen.

2. Bagaimana gen menghasilkan protein?

Prosesnya bermula apabila maklumat sesuatu gen pengekod protein disalin menjadi messenger RNA (mRNA).

mRNA membawa maklumat tersebut kepada ribosom. Ribosom membaca arahan mRNA dan menyusun asid amino untuk menghasilkan protein.

DNA → mRNA → PROTEIN.

Protein yang terhasil kemudian menjalankan fungsi tertentu dalam sel, termasuk membina struktur, mengangkut bahan dan membantu mengawal tindak balas biologi.

3. Adakah semua gen sentiasa aktif?

Tidak. Sesetengah gen aktif dalam keadaan tertentu, manakala gen lain kurang aktif atau tidak diekspresikan.

• Sel otot menghasilkan protein yang diperlukan untuk pengecutan.
• Sel beta pankreas menghasilkan insulin.
• Sel kulit menghasilkan protein yang membantu membentuk dan mengekalkan struktur kulit.

Walaupun kebanyakan sel tubuh mempunyai DNA yang hampir sama, aktiviti gen boleh berbeza mengikut jenis dan keadaan sel.

4. Bolehkah aktiviti gen diubah?

Ya. Aktiviti gen boleh berubah apabila sel menerima rangsangan atau isyarat tertentu, antaranya hormon, nutrien, suhu, tekanan persekitaran, molekul isyarat daripada sel lain dan mekanisme pengawalan ekspresi gen.

Perubahan aktiviti gen boleh mengubah jumlah dan jenis protein yang dihasilkan, walaupun urutan DNA kekal sama.

5. Apakah berlaku jika arahan gen berubah?

Ada dua keadaan yang perlu dibezakan:

• Ekspresi gen berubah: Cara atau kadar arahan digunakan berubah.
• Mutasi gen berlaku: Urutan DNA yang menyimpan arahan berubah.

Kedua-duanya boleh mempengaruhi penghasilan protein. Kesannya bergantung pada gen yang terlibat, jenis perubahan dan keadaan sel.

Kesimpulan

DNA menyimpan maklumat. Gen mengandungi arahan tertentu. RNA membawa maklumat yang disalin. Protein menjalankan pelbagai fungsi kehidupan.

Perubahan fungsi sel boleh berlaku melalui perubahan aktiviti gen, perubahan urutan DNA, atau kedua-duanya. Inilah asas untuk memahami bagaimana sesuatu sel berubah daripada keadaan asalnya.

Seterusnya: 04 — mRNA: PEMBAWA ARAHAN DARIPADA DNA.